image1 image2 image3

ร่วมอนุรักษ์ ป่าทุ่งใหญ่ ห้วยขาแข้ง | ร่วมเป็นแรง พัฒนา ป่าตะวันตก | ร่วมอุดมการณ์ วาดฝัน ให้ป่าปรก | ร่วมสืบสาน ป่ามรดก โลกและไทย

การประชุมความคืบหน้าโครงการสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าเขตฯทุ่งใหญ่ ครั้งที่ ๒



๗ - ๘ มกราคม ๒๕๔๙: คณะเจ้าหน้าที่ชมรมฯได้เดินทางไปประชุมความคืบหน้าโครงการสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าเขตฯทุ่งใหญ่ด้านตะวันตก กับคุณศักดิ์สิทธิ์ ซิ้มเจริญ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เพื่อรายงานความคืบหน้าของโครงการ เพื่อรายงานผลการดำเนินงานและขอความเห็นในการปรับแผนการทำงานให้สอดคล้องตามแผนงานวิจัยเสือเขตฯทุ่งใหญ่ ที่สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำได้เริ่มส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่เก็บข้อมูลประเมินผลเพื่อการทำวิจัยเสือในปี ๒๕๔๐

คณะเจ้าหน้าที่ชมรมฯออกเดินทางจากสำนักงานชมรมฯเมื่อวันที่ ๗ มกราคม ๒๕๔๙ เวลา ๑๓.๓๐ น. ถึงเขตฯห้วยขาแข้งเวลา ๑๗.๓๐ น. และ เมื่อจะผ่านเข้าเส้นทางไปสถานีวิจัยเขานางรำ ก็พบป้ายข้อความของหัวหน้าฯสืบ ที่เขตฯห้วยขาแข้งจัดทำขึ้นใหม่ ช่วยย้ำเตือนเจตนารมณ์ของผู้พิทักษ์ป่าทั้งหลาย รวมทั้งอนุสรณ์ผู้พิทักษ์ป่าที่ได้รับการบูรณะปรับปรุงใหม่ ดูงามตากว่าก่อนหน้านี้มาก โดยเฉพาะป้าย "วิญญาณป่า" ที่อธิบายถึงความเสียสละของอผู้พิทักษ์ป่าที่ได้อุทิศชีวิตเพื่อรักษาผืนป่า ห้วยขาแข้ง - มรดกโลก แห่งนี้ เพื่อที่นักท่องเที่ยวและผู้บุคคลทั่วไปได้ตระหนักถึงความยากลำบากในการทำ หน้าที่พิทักษ์ป่าของเจ้าหน้าที่ผู้เสียสละที่ได้อุทิศชีวิตและสถิตอยู่ ณ สถานที่แห่งนี้

ระหว่างเส้นทางเมื่อผ่านหน่วยพิทักษ์ป่าซับฟ้าผ่ามาได้ห้าร้อยเมตร คณะเดินทางได้หยุดรถลงตรวจสอบพื้นที่ข้างทางรถหาซากสัตว์ที่เน่าส่งกลิ่น รุนแรงแต่หาไม่พบ จึงออกเดินทางต่อถึงสถานีวิจัยเขานางรำเมื่อเวลาทุ่มเศษ พบหัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ และเจ้าหน้าที่สถานีสองนาย หลังจากพักสักครู่แล้ว การประชุมรายงานผลความคืบหน้าโครงการสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าเขตฯทุ่งใหญ่ จึงเริ่มต้นขึ้น แล้วนายประนุชเจ้าหน้าที่ฝ่ายวิชาการชมรมฯ ผู้รับผิดชอบในงานสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าทำหน้าที่รายงานและบรรยายผลการ ดำเนินงานในรอบปีที่ผ่านมา โดยแสดงผลข้อมูลด้วยแผนภูมิทางภูมิศาสตร์(GIS) ซึ่งได้รับคำแนะนำช่วยเหลือในการจัดทำจากนายนนท์ เขียวหวาน เจ้าหน้าที่สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS)ประเทศไทย

หลังจากที่นายประนุชได้จบรายงานแล้วหัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ ได้สอบถามข้อมูลพื้นที่ในหลายประเด็น และให้คำแนะนำในการขยายแปลงสำรวจให้ครอบคลุมพื้นที่มากยิ่งขึ้น โดยประมาณขนาดแปลงสำรวจไว้ประมาณแปลงละสองร้อยตารางกิโลเมตร เพื่อประโยชน์ในการเลือกตำแหน่งติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพ ซึ่งคาดว่าจะเริ่มดำเนินการได้หลังฤดูไฟป่าปีหน้า ซึ่งนายประนุชจะได้กำหนดแผนการทำงานและเริ่มดำเนินงานต่อเพื่อให้ทันกับแผน งานของหัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ต่อไป หลังเลิกประชุมแล้วคณะเจ้าหน้าที่กินมื้อค่ำที่หัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ได้ เตรียมไว้แล้วจึงแยกย้ายเข้าที่พัก

เช้าวันที่ ๘ มกราคม ๒๕๔๙ อากาศค่อนข้างเย็น อ่านค่าอุณหภูมิจากเทอร์โมมีเตอร์ได้ ๑๔ องศา อุณหภูมิก่อนรุ่งสางประมาณใกล้เคียงสิบองศา คณะเจ้าหน้าที่ฯเดินเท้าขึ้นเขาไปที่บ้านพักหัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ กินกาแฟเช้าข้างกองไฟก่อนกินมื้อเช้า หัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์ เล่าให้ฟังว่าเมื่อก่อนรุ่งสางมีเสือตัวหนึ่งเดินลงเขาผ่านข้างกองไฟที่หัวหน้าศักดิ์สิทธิ์นั่งผิงไฟอยู่ เดินลงไปที่บ้านพักคณะเจ้าหน้าที่ชมรมฯแต่ไม่มีผู้ใดในบ้านพักสังเกตเห็น คงนอนหลับและส่งเสียงกรนดังจนเสือตัวนั้นเดินจากไปในที่สุด ทิ้งไว้เพียงรอยเท้าให้ดูต่างหน้า

ในภารกิจครั้งนี้ ชมรมฯได้นำเครื่องคอมพิวเตอร์สำนักงานมามอบเพิ่มเติมให้สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำอีกหนึ่งชุด เพื่อสนับสนุนงานวิจัยเสือและงานวิจัยของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำด้วย ในการดำเนินงานวิจัยของสถานีฯในปัจจุบันมีข้อมูลสถิติจำนวนเพิ่มขึ้นมาก อุปกรณ์คอมพิวเตอร์จึงมีความสำคัญจำเป็นในการทำงานของเจ้าหน้าที่เพิ่มมากขึ้น เช่นเดียวกับอุปกรณ์เครื่องมือภาคสนามอื่นๆ เช่นกล้องดักถ่ายภาพ (Camera Trap) ปลอกคอสัญญาณวิทยุ (Radio Collar) ซึ่งเป็นอุปกรณ์สมัยใหม่ที่มีราคาสูง ปลอกคอที่ใช้สวมใส่เสือในงานวิจัยเสือรุ่นแรกๆไม่สามารถเก็บข้อมูลได้ ทำหน้าที่เพียงส่งสัญญาณวิทยุบอกตำแหน่งเพียงอย่างเดียว

ปลอกคอรุ่นต่อมาพัฒนาขึ้นมีหน่วยความจำเก็บข้อมูล และปลอกคอรุ่นล่าสุดพัฒนาใช้ระบบ GPRS สามารถส่งข้อมูลผ่านระบบสื่อสารของดาวเทียม แต่ปลอกคอทุกรุ่นก็มีข้อจำกัดในการใช้งาน เนื่องจากต้องอาศัยแบตเตอร์รี่ความจุสูงเป็นแหล่งพลังงานในการทำงานของอุปกรณ์ และเมื่อแบตเตอร์รี่หมดอายุกลไกในปลอกคอก็จะปลดตัวเองออกแล้วปลอกคอจึงหลุดออกจากคอเสือ แบตเตอร์รี่ในปลอกคอมีราคาสูงและไม่มีจำหน่ายในประเทศ จึงต้องส่งไปที่ประเทศอังกฤษเพื่อเปลี่ยนแบตเตอร์รี่ใหม่ทุกครั้ง นายธนบดี อุรารักษ์ (ช่างเก่ง) อาสาทำการตรวจสอบหาแนวทางการซ่อมเปลี่ยนแบตเตอร์รี่เพื่อประหยัดงบประมาณค่าใช้จ่ายของสถานีวิจัยฯ และยังรับอาสาผลิตสายอากาศแบบยากิเคลื่อนที่และพับได้สำหรับติดตามสัญญาณวิทยุจากปลอกคอเสือ ซึ่งต้องสั่งนำเข้าจากต่างประเทศและต้องรอเป็นเวลานาน

ก่อนเดินทางกลับ คณะเจ้าหน้าที่ฯได้เยี่ยมชมอาคารพลังงานแสงอาทิตย์ของสถานีฯ (Solar House) เพื่อช่างเก่งได้ศึกษาระบบไฟฟ้าและอุปกรณ์ ซึ่งช่างเก่งจะดำเนินการติดตั้งอุปกรณ์ระบบพลังงานแสงอาทิตย์ที่หน่วยพิทักษ์ป่ามหาราช เขตฯทุ่งใหญ่ในเดือนกุมภาพันธ์นี้ แล้วเข้าชมอาคารเก็บซากสัตว์ป่าที่ได้รวบรวมซากสัตว์ป่าไว้จำนวนหนึ่ง มีทั้งสัตว์กีบ สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ฯลฯ แต่ที่สะดุดตามากที่สุดคือซากกะโหลกของสมเสร็จ(Tapir)ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนและดูแปลกตา แล้วจึงลาหัวหน้าฯศักดิ์สิทธิ์กลับเมื่อเวลาก่อนสิบเอ็ดนาฬิกา ระหว่างทางกลับบริเวณใกล้เคียงหน่วยฯซับฟ้าผ่า พบหมาจิ้งจอกขนาดโตเต็มที่ตัวหนึ่งวิ่งเหยาะๆสวนรถมาระยะประชิด ตอนแรกเข้าใจว่าเป็นหมาบ้านเนื่องจากสีขนเหมือนหมาพันธุ์อัลเซเชี่ยนเป็นอย่างมาก หูสามเหลี่ยมตั้งชูหางยางเป็นพวง สีดำแซมสลับไล่มาตั้งแต่หลังหัวถึงปลายหาง แตกต่างจากหมาจิ้งจอกที่เขตฯทุ่งใหญ่อย่างสิ้นเชิง

จนมาถึงสำนักงานเขตฯห้วยขาแข้งเมื่อเวลาใกล้เที่ยงจึงได้พบกับนายต่อเขต แล้วหารือวางแผนการเดินทางภารกิจงานปรับปรุงระบบวิทยุสื่อสารศูนย์วิทยุยู่ยี่ ช่วงสิ้นเดือนนี้ แล้วบังเอิญพบหัวหน้าฯชัชวาล พิศดำขำ จึงชวนกันไปกินมื้อเที่ยงที่ร้านสวัสดิการเขตฯขาแข้งที่พึ่งจะเปิดดำเนินการเมื่อเดือนที่ผ่านมา ระหว่างมื้อเที่ยงหัวหน้าฯชัชวาล ได้เล่าอธิบายให้ฟังว่า "หากจะนับเงินที่รัฐบาลได้ลงทุนในการอนุรักษ์เสือผ่านโครงการต่างๆตลอดหลายปีมานี้ เสือหนึ่งตัวมีค่าการลงทุนนับสิบล้านบาทต่อตัวทีเดียว" และยังได้อธิบายเพิ่มเติมเรื่องแนวคิดการดำเนินงานว่า "ช่วงหลังจากที่หัวหน้าฯสืบจากไปแล้ว ผู้ที่ทำงานสืบสานงานอนุรักษ์ต่อมาต้องทำการศึกษาถึงแนวคิดของหัวหน้าฯสืบอย่างหนัก เพื่อให้ทราบถึงแนวทางความคิดเพื่อนำมากำหนดแผนในการทำงาน"

หากจะว่าไปแล้ว ในแวดวงข้าราชการของกรมอุทยานฯ (กรมป่าไม้เดิม) ช่วงหลังหัวหน้าฯสืบที่ยังทำหน้าที่อยู่ในปัจจุบันนี้ หัวหน้าฯชัชวาล พิศดำขำ นับเป็นหนึ่งของผู้ที่ทำหน้าที่ด้วยจิตวิญญาณและอุดมการณ์ของผู้พิทักษ์ผืนป่าของประเทศอย่างแท้จริง ผ่าประสบการณ์ในการทำงานแบบคลุกคลีตีโมงร่วมทุกข์ร่วมสุขกับลูกจ้างพนักงานมานานนับหลายสิบปี มุ่งมั่นทุ่มเทมั่นคงต่อปณิธานซื่อสัตย์ต่อหน้าที่หาได้ยากยิ่ง นับเป็นแบบอย่างความภาคภูมิใจและศรัทธาของนักอนุรักษ์และเป็นเสาหลักในแวดวงอนุรักษ์ของประเทศอีกผู้หนึ่ง

ถึง แม้หัวหน้าฯสืบจะไม่ได้เห็นความรุ่งเรือง ความเจริญงอกงามไพบูลย์ของการอนุรักษ์ดังที่ฝันไว้เมื่อยังมีชีวิตอยู่ แต่ความคิดความฝันของหัวหน้าฯสืบก็ได้เริ่มก่อร่างสร้างตัวจากผู้ที่ศรัทธา ทำงานสืบสานอุดมการณ์อยู่ในปัจจุบัน แนวคิดเรื่องการจัดการผืนป่าแบบองค์รวม "กลุ่มผืนป่าตะวันตก" ก็ได้ถูกยกขึ้นเป็นแผนงานยุทศาสตร์ ในการอนุรักษ์และจัดการผ่านโครงการทั้งในส่วนภาครัฐและเอกชนจำนวนมากมาย ยิ่งกว่านั้นยังเป็นแรงบันดาลใจก่อกำเนิดกลุ่มองค์กรอนุรักษ์ธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมนับร้อยๆองค์กรทั่วแผ่นดินไทย เพื่อช่วยกันสืบสานอุดมการณ์อนุรักษ์ให้ยั่งยืน และช่วยกันพิทักษ์ธรรมชาติสัตว์ป่าให้อยู่คู่แผ่นดินไทยและยังประโยชน์แก่ ประเทศชาติตลอดไป

นอกจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งที่ทำหน้าที่อย่างเต็มที่ในการรักษา พื้นที่แล้ว โครงการจัดการผืนป่ามรดกโลกเชิงระบบนิเวศ ก็เป็นอีกหน่วยงานหนึ่งที่มีบทบาทหน้าที่ในการส่งเสริมงานอนุรักษ์และจัดการ ผืนป่าห้วยขาแข้ง - มรดกโลก นี้ด้วย ถึงแม้จะมีบุคลากรน้อยแต่มีภาระหน้าที่มากมายจนแทบไม่น่าเชื่อว่าเจ้า หน้าที่โครงการฯเพียงไม่กี่คน จะสามารถขับเคลื่อนแนวคิดและนำไปสู่การปฏิบัติงานได้อย่างเป็นรูปธรรมได้มาก มายขนาดนี้ กิจกรรมและโครงการพัฒนาที่สอดคล้องกับการอนุรักษ์ต่างๆที่ประสบความสำเร็จใน เขตฯห้วยขาแข้งนี้ เบื้องหลังส่วนหนึ่งคือทีมงานเจ้าหน้าที่ของโครงการจัดการผืนป่ามรดกโลกเชิง ระบบนิเวศที่มี นายไพโรจน์ ลิ้มเจริญ เป็นหัวหน้าโครงการพร้อมทีมงานที่ร่วมทำงานอย่างทุ่มเท ซึ่งได้น้อมนำเอาพระบรมราโชวาทของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาเป็นแนวทางในการทำ งานดังที่ได้ติดตั้งไว้ในสำนักงาน

Share this:

CONVERSATION