image1 image2 image3

ร่วมอนุรักษ์ ป่าทุ่งใหญ่ ห้วยขาแข้ง | ร่วมเป็นแรง พัฒนา ป่าตะวันตก | ร่วมอุดมการณ์ วาดฝัน ให้ป่าปรก | ร่วมสืบสาน ป่ามรดก โลกและไทย

รายงานการสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าครั้งที่ ๑๖



๒-๙ มิถุนายน ๒๕๔๙: (สู่เซซาโว - บททดสอบการสำรวจ) ในขั้นแรกผมต้องเขียนข้อความออกตัวเอาไว้ก่อนทั้งที่ไม่เคยเขียนข้อความออก ตัวมาก่อน เนื่องจากต้องการแสดงความชัดเจนระหว่างการสำรวจเพื่อเก็บข้อมูลอย่างเป็น ระบบ กับการเดินป่าเพื่อพิชิตเส้นทางหรือยอดเขา เนื่องจากพื้นที่ที่อยู่ระหว่างการสำรวจนี้เป็นทุ่งเซซาโวท้องทุ่งแห่งตำนานผืนป่าทุ่งใหญ่ มีความสำคัญทั้งในแง่ของประวัติศาสตร์และการดำรงคงอยู่ของธรรมชาติและสัตว์ป่า

สิ่งที่คณะสำรวจคือทางเดินสัตว์ป่าหรือที่เรียกกันว่า “ด่าน” เราต้องศึกษาแนวการเดินและหาเส้นทางหลักให้พบและเก็บพิกัดเส้นทางนั้นๆ เพื่อนำไปจัดทำแผนที่เพื่อประโยชน์ในการลาดตระเวนและการศึกษาวิจัยต่อไป ดังนั้นพื้นที่ใดๆที่คณะสำรวจจะเดินไปเป็นพื้นที่ที่ด่านพาไป เราเดินตามไป เก็บข้อมูลไป ดังนั้นการเดินทั่วผืนทุ่ง การเดินขึ้นยอดเขาสูงสุด ย่อมเกิดขึ้นจากงานทั้งสิ้นมิได้เกิดจากความนึกสนุกหรือคึกคะนองจะพิชิตผืน ป่าซึ่งคนอยู่ป่าย่อมรู้ดีว่าเราไม่มีทางจะพิชิตได้ เราทำงานในผืนป่าด้วยความเคารพ สำนึกในบุญคุณ และร่วมกันรักษาด้วยความกตัญญู    

ตามความเข้าใจทั่วไปทุ่งเซซาโว่คือทุ่งหญ้าผืนกว้างใหญ่ แต่ในความเป็นจริงทุ่งเซซาโว รวมถึงทุ่งกระทิงเป็นทุ่งหญ้าผืนเล็กๆจำนวนหลายๆผืน ลักษณะคล้ายถูกนำมาเย็บติดกันโดยมีป่าดงดิบริมห้วย ป่าดงดิบต้นน้ำ และป่าเบญจพรรณที่มีต้นก่อเป็นไม้หลักคั่นอยู่ระหว่างรอยต่อ แม้ในพื้นที่ส่วนที่เป็นทุ่งก็มีลักษณะเป็นเนินเขา สันเขา บางส่วนเป็นเขาสูง ไม่ใช่พื้นที่ราบสุดลูกหูลูกตาอย่างที่ส่วนใหญ่จะเข้าใจกัน

ในหลายพื้นที่บนตัวทุ่งเป็นที่ชุ่มน้ำเสียด้วยซ้ำ เช่น บริเวณต้นห้วยทิคาดี้ ต้นห้วยเซซาโว ต้นห้วยหม่องดง ดังนั้นนอกจากเป็นที่หากินของสัตว์จำนวนมากแล้ว ตัวท้องทุ่งจึงเป็นพื้นที่รองรับน้ำที่สำคัญ ทยอยระบายน้ำออกมาสู่ห้วยต่างๆ จนสู่แม่น้ำสายใหญ่ หลายครั้งในการสำรวจเราพบตาน้ำผุดออกมา บางจุดเราพบแอ่งหินเก็บน้ำได้ทั้งปี

นอกจากพื้นที่ทุ่งแล้วหน่วยเซซาโวยังมีพื้นที่ที่เป็นป่าดงดิบและป่าดิบเขาผืนใหญ่ อยู่บนแนวเทือกเขาสูง มียอดสูงสุดของพื้นที่ป่าทุ่งใหญ่ คือ ยอดเขาใหญ่ไถ่ผะ ในทางธรณีวิทยา เทือกเขาในพื้นที่เซซาโวยังมีความหลากหลายมากทั้งที่เป็นเขาดิน เขาหินชั้น และเขาหินปูน โดยเฉพาะบริเวณเขาหินปูนนี้มีความสลับซับซ้อนอีกทั้งยังเป็นแหล่งแร่ธาตุของโป่งหลายๆแห่ง เช่นโป่งทิคาดี้ โป่งติล่า และโป่งอีกหลายแห่งที่ยังไม่ได้มีการตั้งชื่อ

จากเนื้อหาการทำความเข้าใจพื้นที่ข้างต้นเป็นความรู้ที่ผมเพิ่งจะชัดเจนเช่นกัน และเป็นบทเรียนในการทำงานว่าสิ่งที่เราคาดคิดหรือได้รับการบอกเล่ามานั้นอย่าลงใจเชื่อเสียทีเดียว เมื่อลงมือกระทำเมื่อใดนั่นเองเราจึงได้คำตอบที่แท้จริง ผมได้พบพื้นที่ป่าดงดิบตามรอยต่อของป่าทุ่งหลายแห่งที่มีพื้นที่กว้าง ต้องใช้ทักษะและสมาธิในการสำรวจเป็นอย่างมาก ไม่อย่างนั้นการเดินวนไปมาซ้ำอยู่ที่เดิม หรือที่เรียกทั่วไปว่า การหลงป่าจะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน หลายครั้งเราพบว่าเส้นทางเดินสัตว์ป่าพาไปสู่พื้นที่ที่กระทิงใช้นอนและตันอยู่แค่นั้น ต้องเดินย้อนกลับ บางครั้งเราพบเส้นทางเดินที่เดินเป็นวงรอบกลับสู่ที่เดิม การเดินสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าครั้งต่อไปจึงเป็นเรื่องของการวางแผนอย่างรอบคอบ การพิจารณาว่าข้อมูลใดน่าเชื่อถือ ข้อมูลใดที่เป็นข้อมูลที่เราคิดหรือคาดไปเองควรตัดออก แล้วมองให้เห็นความเป็นจริงในความมหัศจรรย์ของผืนป่ามรดกโลก

Share this:

CONVERSATION