image1 image2 image3

ร่วมอนุรักษ์ ป่าทุ่งใหญ่ ห้วยขาแข้ง | ร่วมเป็นแรง พัฒนา ป่าตะวันตก | ร่วมอุดมการณ์ วาดฝัน ให้ป่าปรก | ร่วมสืบสาน ป่ามรดก โลกและไทย

รายงานการสำรวจเส้นทางเดินสัตว์ป่าครั้งที่ ๑๙


๑๖-๒๓ กันยายน ๔๙: (กลางสายฝน บนเขาสูง) การสำรวจเข้าสู่พื้นที่ที่เว้นไว้มานานเนื่องจากประเมินว่าพื้นที่มีความ สลับซับซ้อนยากในการสำรวจ ซึ่งต้องการความพร้อมในแง่ของประสบการณ์ในการสำรวจ แม้จะเป็นพื้นที่เล็กๆ แต่เราก็ยังคงยึดมั่นรูปแบบการทำงานที่ตั้งอยู่บนความพร้อมที่เราสามารถจะทำ ได้มากที่สุด เพื่อความคุ้มค่าทั้งในแง่ของทรัพยากร กำลังคน และข้อมูลที่ถูกต้องและสมบูรณ์มากที่สุด

พื้นที่แรกในการสำรวจจะเป็นป่าระดับชั้นคือในการเดินหนึ่งวันจะเหมือนการเดินขึ้นบันได ขั้นแรกจะมีลักษณะของป่าดิบแล้งริมห้วย ขั้นที่สองเป็นป่าไผ่ซึ่งมีความสลับซับซ้อนของแนวสันเขาและมีด่านกระทิงเดินทั่วไปหมด ขั้นที่สามเป็นป่าเบญจพรรณบนที่สูงมีไม้หลักเป็นพืชในวงศ์ก่อ ขั้นที่สี่เป็นป่าเบญจพรรณผสมไผ่บนสันเขาสูง และขั้นสูงสุดคือป่าดงดิบ ดังนั้นการเดินสำรวจจะเป็นการเดินขึ้นเรื่อยๆตามด่านกระทิง ซึ่งพบว่าในบริเวณดังกล่าวกระทิงเข้าใช้ป่าทุกประเภท รวมถึงหมูป่าซึ่งพบร่องรอยเป็นจำนวนมาก พบรอยหมีเดินบนด่านกระทิง เก้ง กวาง พบรอยตีนสมเสร็จในป่าทุกระดับ รอยตีนเสือดำ และรอยตีนเสือโคร่ง นอกจากนี้ยังมีสัตว์ป่าอื่นที่พบตัวได้ง่ายอย่างค่าง กระทิงโทน และนกเงือกคอแดง

นอกจากการสำรวจตามปกติแล้วในการเดินกลับที่พักริมห้วยกลางป่าเรายังทดสอบ ความซับซ้อนของผืนป่าและความสามารถในการเดินป่าของคณะสำรวจโดยการไม่เปิด จีพีเอส และแผนที่ ใช้เพียงเข็มทิศ ปรากฏว่า ในช่วงที่เป็นสันเขาป่าไผ่เราหลงทางได้ง่ายมาก เพราะสภาพป่ามีความคล้ายคลึงกัน การจะเดินให้ซ้ำทางเดิมต้องใช้ความพยายามสูง ซึ่งส่วนใหญ่เราจะเลือกสันเขาผิด และลงสู่ที่พักริมห้วยผิดเสมอ นั่นหมายความว่าพื้นที่นี้เป็นอีกพื้นที่หนึ่ง ที่ควรได้รับความเอาใจใส่ในการฝึกฝนเจ้าหน้าที่ให้เกิดความชำนาญ ด้วยเป็นพื้นที่หนึ่งที่สำคัญ เพราะพบการใช้พื้นที่ของสัตว์ป่าเป็นจำนวนมาก และมีระบบนิเวศที่หลากหลาย
อีกพื้นที่หนึ่งเป็นยอดเขาสูงระดับประมาณ ๑,๒๐๐ - ๑,๓๐๐ เมตรจากระดับน้ำทะเล เป็นพื้นที่ที่อยู่ระหว่างการเปลี่ยนแปลง คือ พบการตายขุยของไผ่ แต่พบการเกิดของไผ่รุ่นใหม่น้อยมาก และพบการเจริญเติบโตของกล้าไม้ซึ่งเป็นชนิดพันธุ์ของป่าดงดิบ พื้นป่ามีความชุ่มน้ำสูง และพบร่องรอยของไฟป่าที่ไหม้มานานแล้ว ในระยะหลังๆในบริเวณนี้ไม่พบว่ามีไฟป่าเข้าถึง แสดงให้เห็นว่าสภาพป่าเริ่มจะเปลี่ยนแปลงจากป่าเบญจพรรณเป็นป่าดงดิบ จากการสำรวจด่านสัตว์ป่าพบว่าลักษณะด่านยังไม่แน่นอนซึ่งคาดว่าน่าจะมีผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพป่า

จากการสำรวจพบว่าการเปลี่ยนแปลงของผืนป่าเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาและในระยะหลังค่อนข้างเป็นไปอย่างรวดเร็ว พื้นที่ป่าดงดิบขยายออกมามากอย่างเห็นได้ชัด พื้นที่ของป่าทุ่งและป่าเบญจพรรณซึ่งเป็นแหล่งอาหารสำคัญของสัตว์กีบลดลง ปรากฏการณ์นี้น่าสนใจในแง่ของการศึกษาวิจัยว่ามีองค์ประกอบในการเปลี่ยนแปลงอย่างไร มีอะไรมาเป็นตัวแปร จะส่งผลต่อระบบนิเวศในระยะยาวอย่างไร ซึ่งจะกลับมาเป็นข้อมูลในการจัดการผืนป่าอย่างเหมาะสมต่อไป

Share this:

CONVERSATION