WESTERN FOREST CONSERVATION CLUB
151/11-12 Rajavidhi Rd., Prapathomchedi , Muang , Nakhon Pathom ,Thailand 73000

Thai Version Click Here

Sorry under translation!!
volunteers are welcomed.

JoMPA Meeting
Erawan National Park, Kanchanaburi

             เมื่อวันที่ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๔๙ ที่ผ่านมา ชมรมฯเข้าร่วมการประชุมของส่วนนวัตกรรม กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ในโครงการจอมป่าที่อุทยานแห่งชาติเอราวัณจังหวัดกาญจนบุรี โดยมีตัวแทนกลุ่มราษฎรในพื้นที่ต่างๆที่โครงการจอมป่าดำเนินการอยู่ และตัวแทนจากหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น และตัวแทนหน่วยงานราชการจากอุทยานแห่งชาติ เขตห้ามล่าสัตว์ป่า เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรีและพื้นที่ใกล้เคียง และมูลนิธิสืบนาคะเสถียร คุณสมโภชน์ มณีรัตน์ และ Mr. Palee เข้าร่วมประชุม โดยหัวหน้าสำนักงานนวัตกรรมภาคสนาม นายปกรณ์ อุทัยทอง จากสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่๓(บ้านโป่ง) ทำหน้าที่อำนวยการประชุม โดยกล่าวนำเปิดการประชุมเมื่อเวลา ๑๐.๔๕ น.

            การประชุมเริ่มต้นเมื่อเวลาสิบนาฬิกาเศษโดย ดร.ไมตรี วสันติวงศ์ ที่ปรึกษาการจัดการโครงการจอมป่าแจ้งถึงวัตถุประสงค์ของการประชุมครั้งนี้ว่า หลังจากที่โครงการจอมป่าซึ่งได้รับทุนสนับสนุนการดำเนินงานจากประเทศเดนมาร์คซึ่งมีกรอบระยะเวลาดำเนินงานสี่ปี และยังเหลือระยะเวลาของโครงการอีกสองปี การประชุมนี้เพื่อเก็บข้อมูลรับฟังอุปสรรคปัญหาในการดำเนินงานขับเคลื่อนกิจกรรมโครงการต่างๆภายใต้โครงการจอมป่า จากผู้ปฏิบัติงานภาคสนามโดยตรง เพื่อจัดทำกรอบข้อมูล (Block Frame) ของฝ่ายนวัตกรรม และนำข้อมูลไปประเมินวิเคราะห์ในการประชุมปรับเปลี่ยนแผนการดำเนินงานโครงการจอมป่าในส่วนที่เหลืออีกสองปีของโครงการที่ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี ในวันที่ ๔ - ๖ กันยายนที่จะถึงนี้ เพื่อจัดทำ Block Frame ที่เกิดจากการมีส่วนร่วมที่ชัดเจน เพื่อผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมของโครงการจอมป่า

              แนวการดำเนินงานโครงการจอมป่าเน้นการจัดการพื้นที่คุ้มครองอย่างมีส่วนร่วม เริ่มตั้งแต่การมีส่วนร่วมในการออกแบบพื้นที่นอกโครงการจอมป่า ๗ โครงการ ในโครงการจอมป่า ๔ แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ป่าตะวันตก โดยคาดหวังข้อมูลจากที่ประชุมนี้ในการตอบคำถามสำคัญสองข้อคือ

๑.ที่ผ่านมาของ Block Frame เดิม มีผลสำเร็จอย่างไรบ้าง
๒.อีกสองปีข้างหน้าจะคาดหวังผลสำเร็จที่เป็นรูธรรมอย่างไร

               โดยมีวัตถุประสงค์หลักของการดำเนินงานโครงการ ๒ ข้อคือ
๑.ตอบสนองต่อความต้องการของพื้นที่อย่างแท้จริง(ไม่ใช่นโยบายจากส่วนกลาง มาจากคนในพื้นที่)
๒.ผลสำเร็จที่เป็นรูปธรรมภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่และเวลาสองปีที่เหลือของการดำเนินงานโครงการจอมป่า

             หลังจากนั้น ตัวแทนจากหน่วยงานต่างๆที่เข้าร่วมประชุมก็ทยอยให้ข้อมูลผลัดเปลี่ยนกันไปตลอดการประชุมทั้งช่วงเช้าและบ่าย

บันทึกการประชุม

               คุณถนอม รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน
               โครงการนำร่องอุททยานแห่งชาติเอราวัณเริ่มดำเนินการปี ๒๕๔๗ ดำเนินการได้หนึ่งปี โครงการจอมป่าจึงมาร่วม ซึ่งไม่มีบทบาทชัดเจนมากนัก

               อุททยานแห่งชาติเอราวัณ
              มีพื้นที่ป่าสมบูรณ์ ๓ อำเภอ ๑๘ หมู่บ้าน ปัจจุบันดำเนินงานได้ ๓ ปี โครงการฯได้ผลสัมฤทธิ์ค่อนข้างเป็นรูปธรรม มีการทำข้อตกลงการใช้พื้นที่ร่วมกันระหว่างอุทยานกับราษฎร เช่น

ทำการ Zoning พื้นที่อยู่อาศัยชัดเจน การรุกป่าลดลง ปลูกป่าร่วมกับชุมชนเพิ่มขึ้น
ทำข้อตกลงการเก็บของป่ามีข้อตกลงการใช้ประโยชน์ หน่อไม้ ผักหวาน เห็ด มีการกำหนด Zone
ทำการ Zoning พื้นที่เลี้ยงสัตว์ ได้รับการยอมรับจากชุมชนโดยไม่กระทบกระเทือนป่า

กระบวนการดำเนินงาน
อุททยานแห่งชาติประชุมกับ ๑๘ ม. ตั้งกลุ่มทั้ง ๑๘ ม. แล้วประชุมใหญ่ที่ อุททยานแห่งชาติเอราวัณ แล้วแต่งตั้งคณะกรรมการชุดใหญ่ คณะกรรมการนำร่อง อุททยานแห่งชาติเอราวัณ มีจำนวน ๑๐ คน

                 สอบถาม
                 ยังมีข้อขัดแย้งกับชุมชนหรือไม่

                 ตอบ
                 มีแต่ไม่รุนแรง เช่น การล่าสัตว์ การรุกป่า ชุมชนเข้าใจและยอมรับการตัดสินใจของชุมชน

                ทุกหมู่บ้านมีอาสาสมัครประมาณ ๕๐ คน ช่วยเจ้าหน้าที่ดูแลป่า ดำเนินการคัดเลือกกรรมการหมู่บ้าน ๗ คน ตั้งกลุ่มอาสาสมัครทุกหมู่บ้าน

-----------------------------------------------------

 

                  คุณจิ ตัวแทนอุททยานแห่งชาติเอราวัณ
                 ตั้งข้อบังคับหมู่บ้านเป็นหมวดๆ คล้ายๆธรรมนูญ แต่ละหมู่บ้านตั้งกันเอง ไม่เหมือนกัน แต่ไม่ขัดกับข้อตกลงหลัก โดยแบ่งเป็นหัวข้อเรื่องหลักๆดังนี้

๑.แนวเขตป่าที่ชัดเจน
๒.การใช้พื้นที่ป่า
๓.การท่องเที่ยว

                 เพื่อให้การดำเนินงานตามแผนงานบรรลุเป้าหมาย จึงได้จัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์ อุททยานแห่งชาติเอราวัณ และก่อตั้งกองทุน เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างต่อเนื่อง

--------------------------------------------------
 

                  ตัวแทน อุททยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์
                  การดำเนินงานโครงการนำร่องของอุทยานกับจอมป่า สอดคล้องกัน อุทยานฯจัดทำ ๕ แผนงานของโครงการนำร่อง ใน ๕ หมู่บ้าน ดำเนินงานแล้วสองหมู่อยู่ใน อุททยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์ และสองหมู่บ้านนอกเขตอุทยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์ อีกหนึ่งหมู่บ้านยังไม่ได้ดำเนินงาน โดยมีวัตถุประสงค์ ๕ ประการ คือ
 

๑. สร้างความแข็งแกร่งให้ชุมชน
มีคณะดำเนินงาน คณะที่ปรึกษา เน้นการวางแผนร่วมกัน ผ่านการประชุมประจำเดือน เพื่อสร้างความแข็งแกร่ง โดยประสานงานกับองค์กรเครือข่าย โครงการนำร่องนี้ไม่มีทุนดำเนินงาน ประชุมสรุปนำความคิดชุมชนเสนอกรรมการนำร่อง สำนักบริการพื้นที่อนุรักษ์ที่ ๓ และกรมอุทยานฯ ขั้นตอนการดำเนินงานคล้ายกับโครงการจอมป่า

๒.สร้างเศรษฐกิจ
รักษาวิถีชีวิต อาชีพชุมชน เพาะปลูกในพื้นที่ของตนเอง เพื่อลดการหาของป่า ให้ความรู้เรื่องระบบนิเวศ ไม่ทำลายต้นน้ำ ใช้เกษตรอินทรีย์ เพื่อให้ชุมชนอยู่ได้ ปลูกฝักความรู้อุดมการณ์รักษาป่า เพื่อป้องกันนายทุน ช่วยเหลือการขนส่งพืชผลเกษตร ฯลฯ

๓.ภูมิปัญญาท้องถิ่น วัฒนธรรมประเพณี
ส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยศึกษาแผนงานของจังหวัดและกรมอุทยานฯ เช่น การส่งเสริมการจัดงานเทศกาลประจำปีของชุมชน การส่งเสริมประชาสัมพันธ์เรื่องสมุนไพรพื้นบ้าน ฯลฯ

๔.การจัดการพื้นที่
สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่๓ ประชุมร่วมกับชุมชนกำหนดเขตฯพื้นที่ทำกิน การเกษตรกรรมส่วนใหญ่เป็นเกษตรเชิงเดี่ยว โดยดำเนินการกำหนดพื้นที่แปลงเพาะปลูกชัดเจน ด้วยการจำแนกพื้นที่ออกเป็น พื้นที่อนุรักษ์ที่ชุมชนไม่เข้าใช้ประโยชน์ พื้นที่คุ้มครอง พื้นที่สีเขียว เดิมเป็นพื้นที่ไร่หมุนเวียน ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนเข้าใช้พื้นที่ตามกติกา พื้นที่สีขาว มีกรรมสิทธิ์ มีกติกาไม่ตัดไม้ใหญ่ หรือใช้พื้นที่ลาดชัด ภูเขา

๕.การให้ความรู้ การอบรม
เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ เช่นเผยแพร่ข้อตกลงการใช้พื้นที่ไม่เกิน ๕๐๐ เมตรจากแนวเขต

ประเมินสรุปว่า ประสบความสำเร็จในโครงการนำร่องเรื่องการดำเนินงานอย่างมีส่วนร่วม และมีจุดอ่อนเรื่องความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ เนื่องจากโครงการนำร่องไม่มีงบประมาณดำเนินงาน

---------------------------------------

                 นายทัศนัย เปิ้นสมุทร หัวหน้าอุททยานแห่งชาติทองผาภูมิ
                 อุทยานฯยังไม่มีโครงการนำร่อง กิจกรรมที่ดำเนินการแล้วคือการจัดตั้งคณะกรรมการรักษา อุททยานแห่งชาติร่วมกับชุมชน ปัญหาเฉพาะหน้าของอุทยานฯคือการแก้ไขปัญหาช้างป่า ที่เข้าลงมากินพืชไร่ของราษฎีรอบๆพื้นที่อุทยาน โดยกเนินงานร่วมกับผู้นำชุมชนแก้ปัญหา ไปศึกษาดูงานที่ อ.กุยบุรี ร่วมกับชุมชนดูงานเกษตรชีวภาพ กรปลูกผักหวานที่ อุททยานแห่งชาติเอราวัณ

                 ปัญหาอื่นๆเช่น การบังคับใช้กฎหมายทั้งพื้นที่ทำให้มีข้อกระทบกระทั่งกับชุมชนที่อยู่อาศัยรอบ อุททยานฯบ้าง เช่น การเก็บของป่า การล่าสัตว์ การรุกป่า ขยายเขตที่ทำกิน เนื่องจากชุมชนอยู่อาศัยชิดเขตอุททยานฯ และไม่มีความสำนึกรักพื้นที่ป่า

                การแก้ไขปัญหากับชุมชน ผ่อนปรนให้ชุมชนเก็บของป่าได้บางพื้นที่ บางโอกาสร่วมกับชุมชนปลูกเสริมป่า บ้านอีต่อง เป็นชุมชนอยู่ในพื้นที่ไข่แดง ต้องเน้นการส่งเสริมอาชีพชุมชนเพื่อป้องกันปัญหาของชุมชนกับป่าในอนาคตโดยความร่วมมือจากองค์กรและภาครัฐ โครงการนำร่องของอุททยานแห่งชาติเอราวัณ เป็นตัวอย่างที่ดี ที่แก้ปัญหาชุมชนกับป่าได้อย่างมีส่วนร่วมเป็นแนวทางให้นำไปใช้แก้ปัญหาป่าอื่นๆ

-----------------------------------------------

                 ธวัชชัย สายชู ผู้ช่วยหัวหน้าอุททยานแห่งชาติไทรโยค
                 อุททยานแห่งชาติเอราวัณ ประกาศ ๒๕๑๘ ระยะแรกเป็นการบังคับใช้กฎหมาย การดำเนินงานเป็นไปแบบชุมชนไม่มีส่วนร่วม การประกาศพื้นที่อุทยานฯคลุมพื้นที่ชุมชน เช่นที่บ้านหนองหอย ซึ่งเป็นชุมชนดั้งเดิม ทำให้เกิดปัญหากับชุมชนอย่างมาก นโยบายการจัดการขึ้นอยู่กับหัวหน้าอุททยานฯ ซึ่งบางท่านเน้นการปราบปราม ไม่อะลุ้มอล่วย เกิดความขัดแย้งกับชุมชนมาก ราษฎรน่าสงสารมาก เช่น หมู่บ้านปลายดินสอ มีการอพยพชาวบ้านออกจากป่าจนเกือบสำเร็จ เมื่อเปลี่ยนหัวหน้า นโยบายไม่สานต่อ ปัจจุบันจึงกลายเป็นหมู่บ้านใหญ่ในพื้นที่อุทยาน สะท้อนให้เห็นการบังคับใช้กฎหมายเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถแก้ปัญหาชุมชนได้ เมื่อชาวบ้านรู้สึกมีส่วนร่วมรักษาป่าปัญหาป่าก็จะน้อย

               โครงการจอมป่าไม่มีการดำเนินโครงการที่อุทยานแห่งชาติไทรโยค ราษฎร ชุมชน มีลักษณะของการพัฒนาการเช่นเดียวกับอุทยานแห่งชาติเอราวัณในอดีต กล่าวคือมีความขัดแย้งและการบังคับใช้กฎหมายมาก

              เสนอให้กรมอุทยานฯจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะเพื่อดำเนินงานแก้ไขปัญหาเช่นนี้ หากมีการเปลี่ยนแปลงเจ้าหน้าที่บ่อย ขาดความต่อเนื่อง การดำเนินงานแก้ไขปัญหาต้องทำอย่างต่อเนื่องจึงจะสำเร็จ โครงการ ปรับทุกข์ ผูกมิตร ใกล้ชิดชุมชน ในช่วงเย็นหลังเลิกทำไร่ การนำชุมชนไปดูงาน การส่งเสริมอาชีพ ช่วยแก้ไขความขัดแย้งและเกิดการยอมรับไว้วางใจและจะนำไปสู่ความร่วมมือต่อไป

                หมู่บ้านแม่น้ำน้อย มีศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเพื่อสร้างเศรษฐกิจชุมชน ลดปัญหาขัดแย้งชุมชนกับป่า ล่องแพ ส่องสัตว์ ขี่ม้า ดูนก กำลังเสนอให้จังหวัดพัฒนาเป็นโครงการส่งเสริมทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียง

                ผู้นำกลุ่มบ้านแม่น้ำน้อยเสริม
                มีการเตรียมพื้นที่ ในการพัฒนาท่องเที่ยว เป็นแห่งที่ ๑๓ ของ อ.ไทรโยค สร้างโฮมสเตย์ ปัญหาอุปสรรคของเจ้าหน้าที่คือการเข้าถึงชุมชนในพื้นที่ ชุมชนขาดความเชื่อมั่นหน่วยงานรัฐ เป็นปัญหาหลักในการทำงานกับชุมชน ทำอย่างไรให้ชุมชนเกิดความเชื่อมั่นในองค์กร (อุทยานแห่งชาติ)

               ปัจจุบันทีการประชุมประจำเดือนระหว่างหมู่บ้านแจ้งวัตถุประสงค์ ให้ความรู้ ยกตัวอย่างเหตุการณ์ธรรมชาติ ข่าว ที่เกิดขึ้น เน้นการให้ความจริงใจ

-----------------------------------------------

                ประวุธ เปรมปรี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ
                อีกตัวอย่างเรื่องความจริงใจกับความมั่นใจชุมชนที่เป็นอุปสรรคในการดำเนินงาน เช่นที่บ้านช่องสะเดา เขตฯทำการประชุมกับชุมชนเป็นที่เข้าใจกัน แต่ในวันรุ่งขึ้นเจ้าหน้าที่ป่าไม้ก็ทำการจับกุมราษฎร ทำให้ชุมชนไม่เกิดความเชื่อมั่น นำไปสู่ความขัดแย้ง ความจริงใจจึงเป็นเรื่องสำคัญ

-----------------------------------------------

               ประกอบ ช่วยศรีนวล อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์
               อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ เป็นอุทยานที่มีพื้นที่มากที่สุดใน จ.กาญจนบุรี รับผิดชอบ ๔ หมู่บ้าน ในเขตอุทยานฯ ตั้งกรรมการหมู่บ้าน จัดทำข้อตกลงการใช้ประโยชน์เก็บของป่า มีกรรมการอุทยานฯ ดูแลกรรมการหมู่บ้าน

               ความสำเร็จของการดำเนินงานโดยให้ราษฎรมีส่วนร่วมสามารถลดปัญหาการรุกป่าได้ ไม่มีการรุกป่าใหม่ จากการตรวจสอบแนวเขตร่วมกัน ชุมชน เจ้าหน้าที่ NGO พูดคุย ชี้แจง ประชาสัมพันธ์ชุมชน ทำความเข้าใจ สามารถลดความขัดแย้ง เพิ่มการมีส่วนร่วม บรรลุเป้าหมาย โดยแบ่งหมวดหมู่การดำเนินงานออกดังนี้

๑.กิจกรรม
๒.การทำแนวเขต
๓.การอนุรักษ์
๔.การใช้ประโยชน์
๕.เศรษฐกิจพอเพียง

อุปสรรคปัญหา
๑.ขาดเจ้าหน้าที่ แต่ก็ยังทำงานได้
๒.การตีความเรื่องไร่หมุนเวียน มติคณะรัฐมนตรีให้ความหมายว่าพื้นที่ทำกินต่อเนื่อง ความหมายไม่เหมือกันในนัยยะของข้าราชการกับราษฎร
๓. ไม่มีกฎระเบียบที่ชัดเจน โครงการเดียวกันภายใต้โครงการจอมป่า พื้นที่หนึ่งทำได้ อีกพื้นที่หนึ่งทำไม่ได้
๔. ความมั่นคงของหัวหน้าหน่วยงาน เสนอให้กรมอุทยานฯมีหน่วยงานโดยตรงที่ดูแลงานโครงการต่อเนื่อง
๕. ผู้บริหาร ควรตั้งกติกา บังคับใช้กฎหมายที่เสมอภาค ชัดเจน ชุมชนยอมรับได้ เช่น การเก็บหาหน่อไม้ป่า บางหมู่บ้านเก็บได้ บางหมู่บ้านเก็บไม่ได้

ปัญหาเรื่องแนวเขตกับชุมชนฝั่งนาสวน แผนที่ ระดับน้ำ แก้ไขปัญหาต้องใช้ความละเอียดสูงมาก ตัวอย่างเช่น บางพื้นที่ปิดป้าย "ที่นี่ไม่ใช่อุทยาน" ชุมชนเสนอว่า นาสวนจัดการเหมือนแม่กระบุงได้ไหม

พักการประชุมช่วงเช้าเมื่อเวลา ๑๒.๒๐ น.

-----------------------------------------------

              ๑๓.๒๐ เริ่มการประชุมช่วงที่สองตอนบ่าย
              ดร.ไมตรี วสันติวงศ์ ชี้เป้าหมายข้อสรุปที่คาดหวังของการดำเนินงานโครงการจอมป่าจากที่ประชุมในการประชุมช่วงบ่ายในมุมมอง ๒ ส่วน คือ

๑.พื้นที่ป่าแต่ละพื้นที่
๒.ภาพรวมผืนป่าตะวันตกทั้งหมด

             ซึ่งการดำเนินงานภายใต้โครงการจอมป่ามีเป้าหมายเดียวกัน ซึ่งบางแห่งดำเนินการไปได้มาก บางแห่งไปได้น้อย ปัญหาสำคัญที่สุดหนึ่งคือเรื่องการจัดการอย่างมีส่วนร่วมของแต่ละพื้นที่ แล้วผู้เข้าร่วมประชุมแสดงความเห็นให้ข้อมูล

              สาคร สืบสาย เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่างใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
             ยังไม่มีโครงการดำเนินงานภายใต้โครงการจอมป่าในเขตฯทุ่งใหญ่ ให้ข้อมูลเรื่องชุมชนหมู่บ้านกะเหรี่ยงในเขตฯทุ่งใหญ่มีลักษณะปัญหาคล้ายเขื่อนศรีฯ คือการทำไร่หมุนเวียน วิถีชีวิตกะเหรี่ยงเรื่องการทำไร่หมุนเวียนนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ป่าทุ่งใหญ่ยังคงอยู่ในปัจจุบัน และเสนอแนวทางการจัดการชุมชนคนที่อยู่ในป่าและรอบๆป่าให้ระมัดระวังเรื่องการนำความเจริญเข้าพื้นที่ ซึ่งจะเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตวัฒนธรรมชุมชน

-----------------------------------------------

               ประวุธ เปรมปรี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ
              ยังไม่ได้เริ่มดำเนินงานโครงการจอมป่า ยังอยู่ขั้นที่๑ มีการประชาสัมพันธ์ พูดคุย ทำความเข้าใจชุมชน ปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานแบ่งออกเป็น

อุปสรรคปัญหาภายใน คือเจ้าหน้าที่ไม่มีเอกภาพในเป้าหมาย ความเข้าใจองค์กรไม่ชัดเจน
อุปสรรถภายนอก ชุมชนขาดความมั่นใจ เคลือบแคลงสงสัยในเจ้าหน้าที่และโครงการ

-----------------------------------------------

               อเนก อุททยานแห่งชาติเขาแหลม
               อุปสรรคปัญหาคือ เจ้าหน้าที่กับราษฎร เจอเป็นหนี พูดคุยกันไม่ได้ ขาดความเชื่อมั่น
 

-----------------------------------------------

               เจ้าหน้าที่ประสานงานโครงการจอมป่า มูลนิธิสืบนาคะสเถียร
              ปัญหาอุปสรรคที่ชัดเจนในพื้นที่การดำเนินงานโครงการจอมป่า คือมีคนพม่าอพยพเข้าพื้นที่เพิ่มขึ้นมาก จึงมีความต้องการใช้ทรัพยากรเพิ่มขึ้น

-----------------------------------------------

               อุททยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์
              อุปสรรคปัญหาหลักคือ เจ้าหน้าที่เอง มีการเปลี่ยนผู้บริหารอุทยานบ่อย ขาดความต่อเนื่อง ขาดความเข้าใจ ต้องใช้เวลาเริ่มต้นศึกษาปัญหาเมื่อเปลี่ยนแปลงผู้รับผิดชอบ

-----------------------------------------------
 

               นายทัศนัย เปิ้นสมุทร หัวหน้าอุททยานแห่งชาติทองผาภูมิ
               ปัญหาผู้พลัดถิ่น ไม่มีอาชีพ ไม่มีพื้นที่ทำกิน จึงประกอบอาชีพหาของป่า ล่าสัตว์
           ปัญหาความชัดเจนในแนวทางปฏิบัติ เช่นเรื่องแนวทางการจัดการพื้นที่การผ่อนปรนที่ขาดความชัดเจน ซึ่งกรมอุทยานฯควรเร่งดำเนินการแก้ไขให้ชัดเจนยิ่งเร็วยิ่งดี

-----------------------------------------------

              รองนายก องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน
              จากการสำรวจ ๒๕๐๗ มีราษฎรอาศัยอยู่ก่อนการประกาศอุทยานฯแล้ว ปัญหาชุมชนในความไม่มั่นใจในโครงการนำร่องที่ผ่านมาสามปีดูเหมือนไปได้ดี จนถึงกรณีทำโครงการลาดยางถนนในหมู่บ้านตามที่ชุมชนต้องการ แต่ดำเนินการไม่สำเร็จเนื่องจากขัดกับนโยบาย ชุมชนเริ่มไม่มั่นใจในโครงการนำร่องจากการไม่สามารถจัดทำสาธารณูปโภคถนนลาดยางตามที่ชุมชนต้องการ

             แผนหลักขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่นคือส่งเสริมการเกษตร ให้ชุมชนปลูกพืชดาวเรือง เริ่มต้นจากรายสองราย ปัจจุบันผ่านมาสี่ห้าปีมีผู้ปลูกเพิ่มจำนวนมากและประสบสำเร็จสูงสุด ชุมชนมีรายได้เศรษฐกิจดี ลดปัญหาชุมชนกับป่า ปัจจุบัน ส่งเสริมการปลูกยาง

-----------------------------------------------

               ดร.ไมตรี วสันติวงศ์ กล่าวเพิ่มเติมว่าการปลูกยางมีปัญหา และยังไม่รู้จะแก้ไขอย่างไร เมื่อต้นยางอายุได้ ๒๕ ปี ต้องโค่นทิ้ง เนื่องจากไม่ให้น้ำยาง แต่การโค่นต้นยางละเมิดกฎหมายการตัดไม้ คนภายนอกเข้าใจผิดคิดว่ามีการตัดโค่นไม้ในอุทยาน

               องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นเสนอให้นำไปหาสู่รัฐบาลเพื่อแก้ไขกฎระเบียบเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว

---------------------------------------------

               เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติเอราวัณ
             ปัญหาที่เป็นอุปสรรคในการดำเนินงานโครงการคือ การขาดเอกภาพในแนวทางและการปฏิบัติในหมู่ผู้บริหาร ความต่อเนื่องของผู้บริหาร นโยบายมักเปลี่ยนแปลงเมื่อมีการเปลี่ยนตัว ความไม่ชัดเจนการเบิกจ่ายงบประมาณจากโครงการ ความล่าช้าจากกรมอุทยานฯในการตั้งคณะกรรมการฯ ทำให้กิจกรรมอื่นต้องรอล่าช้าออกไป

---------------------------------------------

              ธวัชชัย สายชู ผู้ช่วยหัวหน้าอุททยานแห่งชาติไทรโยค
              ปัญหาอุปสรรคที่พบคือการที่ชุมชนมีทัศนคติเชิงลบขาดความเชื่อมั่นในตัวเจ้าหน้าที่ ความคืบหน้าในโครงการจอมป่ามีน้อยมาก ยังนับหนึ่งอยู่ ตัวอย่างในพื้นที่เช่น ร้านค้ากับเจ้าหน้าที่ในอดีตไม่มีความเชื่อมั่น ไม่มีความร่วมมือ หัวหน้าอุทยานฯไม่อะลุ้มอล่วย ถือกฎระเบียบเข้มงวด เกิดความขัดแย้งในการจัดการร้านค้าในพื้นที่อุทยาน ปัจจุบันอุทยานฯเปลี่ยนมาใช้ยุทธศาสตร์เน้นความจริงใจ พูดคุย มีส่วนร่วม ร้านค้าในพื้นที่อุทยานกลับมาให้ความร่วมมือ ร่วมกันยื่นหนังสือขออนุญาตสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ ๓ ทั้งหมดแล้ว ทำให้การบริหารจัดการร้านค้าในพื้นที่อุทยานเข้าสู่ระบบเป็นระเบียบ

               อีกตัวอย่างหนึ่งคือของปัญหาคือความไม่ต่อเนื่องของหัวหน้าฯ การขาดความรู้ความเข้าใจของหัวหน้าฯ ควรมีนโยบายรองรับหลังเลิกโครงการ เพื่อแก้ปัญหาเรื่องแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนยั่งยืน

-------------------------------------------
 

               ประกอบ ช่วยศรีนวล อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์
              มีชุมชนกะเหรี่ยงในพื้นที่มาก คนไทย ๔-๕ หมู่บ้าน งานวิจัยของ ม.เชียงใหม่ สรุปว่าวิถีชีวิตชุมชนกะเหรี่ยงดั้งเดิมรักษาป่า มูลนิธิโตโยต้า มาสนับสนุนส่งเสริมการปลูกสะเดาในพื้นที่และรับซื้อ เช่นที่ประสบความสำเร็จในอินเดีย แต่โครงการไม่คืบหน้าเนื่องจากในไทยไม่มีกฎเกณฑ์ชัดเจน กล่าวคือเมื่อสะเดาหมดอายุต้องตัดโค่น แต่ดำเนินการไม่ได้ขัดกับกฎหมาย นับเป็นการสูญเสียโอกาส การสร้างงานเศรษฐกิจชุมชน ที่อาจช่วยลดแก้ปัญหาชุมชนกับป่า ไผ่ปลูกโค่นได้ สะเดา ยาง ปลูกโค่นไม่ได้ กรมอุทยานฯ กระทรวงทรัพย์ฯ น่าจะมีแนวนโยบายในการแก้ไขกฎระเบียบนี้

----------------------------------------------

               ดร.ไมตรี  วสันติวงศ์ สมมุติเปลี่ยนบทบาทให้ผู้เข้าร่วมประชุมเป็นราษฎร แล้วถามว่า "ท่านต้องการให้แก้ไขปัญหาอะไร"

               สาคร สืบสาย เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่างใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
               ความขัดแย้งในการใช้พื้นที่

               ประวุธ เปรมปรี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ
               ความชัดเจนของพื้นที่ป่า

               อเนก อุทยานแห่งชาติเขาแหลม
               ลดความขัดแย้งเจ้าหน้าที่กับราษฎร

               อุทยานแห่งชาติถ้ำธารรอด
               เศรษฐกิจ ปากท้อง การดำเนินงานภาครัฐต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิต ไม่ใช่การกำหนดให้ชุมชนทำ ควรให้ชุมชนคิดเองแต่ต้องสอดคล้องกับกฎระเบียบ

              นายทัศนัย เปิ้นสมุทร หัวหน้าอุททยานแห่งชาติทองผาภูมิ
              จิตสำนึกอนุรักษ์ ปัญหานายทุนบุกรุกป่า ความประพฤติเจ้าหน้าที่ ล่าสัตว์ป่า กินของป่า คนไทยน้อย คนมีฐานะย้ายมาอยู่เยอะ ขาดความร่วมมือ คนต่างด้าว พม่าเยอะ ไม่พูดไทย ไม่รู้กฎหมาย รู้แต่เอาชีวิตรอด เข้าป่าหาของป่า ล่าสัตว์ ราษฎรขาดความสนใจข่าวสารบ้านเมือง

              อุทยานแห่งชาติเอราวัณ
              การดำรงชีวิตในพื้นที่อนุรักษ์ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ประโยชน์ที่ดิน การเก็บหาของป่า

               องค์การบริหารส่วนตำบลสลักพระ
             ที่ดินทำกิน ป่าไม้บ้านโป่ง ออกสำรวจแนวเขตฯเมื่อแปดปีก่อน มีหลักมาปักแนวเขต สปก. ขาดความคืบหน้า ทำให้ชุมชนไม่เกิดความเชื่อมั่นในรัฐ ทุกวันนี้บ้านต้องอาศัยป่าไม้อยู่ ราษฎรเข้าป่าเพื่อยังชีพเนื่องจากไม่มีที่ดิน นโยบายแปลงบสินทรัพย์เป็นทุนดำเนินการไม่ได้

              อุทยานแห่งชาติเอราวัณ
              การเก็บหาของป่ายังชีพเสริมเศรษฐกิจ


              ผู้ใหญ่บ้านหมู่ ๓ หมู่บ้านนำร่อง รองประธานโครงการนำร่อง อุทยานแห่งชาติเอราวัณ
             ชาวบ้านเชื่อถือโครงการฯ ชาวบ้านเกรงกลัวกรรมการโครงการฯมากกว่า เจ้าหน้าที่อุทยานฯ ชาวบ้านมีศรัทธากับโครงการมากตลอดสามปีที่ผ่านมา จนเมื่อโครงการพัฒนาท้องถิ่นลาดยางถนนที่ใช้สัญจรผ่านหมู่บ้านทำไม่ได้ ทำให้ชาวบ้านลดความเชื่อมั่นในโครงการฯลง ชาวบ้านเริ่มเสื่อมศรัทธาโครงการนำร่อง

              ธวัชชัย สายชู ผู้ช่วยหัวหน้าอุททยานแห่งชาติไทรโยค
              ความหวาดระแวง ไม่มั่นใจเจ้าหน้าที่รัฐ

----------------------------------------------

              ดร.ไมตรี วสันติวงศ์ สรุปว่าปัญหาคล้ายๆกับที่อื่นๆ ในประเด็นหลักๆเช่น
              ความมั่นใจในการดำรงชีพ
              เศรษฐกิจในการทำมหากิน
              และเพิ่มเติมประเด็นปัญหาสังคม ที่คนหนุ่มสาวเปลี่ยนไปอยู่เมือง
              และสอบถามประเพณี ความเชื่อชุมชนที่ไม่สอดคล้องกับการอนุรักษ์ - ไม่มี

              คุณสมโภชน์ มณีรัตน์
             การมีส่วนร่วม เป็นนโยบายของกรมและกระทรวง ชัดเจนเห็นด้วยว่ากับที่ประชุมนี้ เรื่องโยบายราชการขาดความชัดเจน ควรแก้ไขปรับปรุง การประชุมเพื่อนำข้อมูลไปสะท้อนผู้บริหารให้แก้ไขกฎระเบียบเพิ่มความชัดเจน

             ดร.ไมตรี วสันติวงศ์ หารือเพิ่มเติมเรื่องความจำเป็นในการจัดการฐานข้อมูลระบบคอมพิวเตอร์ของอุทยานและเขตรักษาพันธุ์ต่างๆ              

             นายทัศนัย เปิ้นสมุทร หัวหน้าอุททยานแห่งชาติทองผาภูมิ
             ยังไม่มีคอมพิวเตอร์ใช้

             ประวุธ เปรมปรี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ
             การพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์สำคัญ ทำให้เจ้าหน้าที่เกิดความรู้สึกถึงความแตกต่างในการพัฒนา
 

             ประกอบ ช่วยศรีนวล อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์
             เห็นด้วย กับการสร้างบุคคลากรและการใช้ประโยชน์
 

             อำพล ฐาปนพันธ์นิติกุล ชมรมอนุรักษ์ป่าตะวันตก
            การจัดทำฐานข้อมูลของทุกอุทยานและผืนป่า เป็นเรื่องที่ดีต่อความก้าวหน้าในการพัฒนาการจัดการ แต่การดำเนินงานต้องใช้งบประมาณในการจัดซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์จำนวนมาก อีกทั้งยังต้องใช้เวลาในการจัดการฝึกอบรมฯให้เจ้าหน้าที่ในผืนป่าต่างๆใช้งานคอมพิวเตอร์พื้นฐาน และโปรแกรมการจัดการฐานข้อมูล ดังเช่นที่ ดร.อนรรฆพัฒนะวิบูลย์ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า(WCS)ประเทศไทย ใช้เวลาเกือบสองปีในการดำเนินงานออกแบบพัฒนาระบบการจัดการฐานข้อมูลในผืนป่ามรดกโลก และการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ในการใช้งาน จึงเสนอให้กำหนดเป็นแผนงานในระยะต่อไป เนื่องจากกรอบเวลาของโครงการจอมป่าที่เหลือเพียงสองปีของโครงการจอมป่าคงไม่เพียงพอ
 

ปิดประชุม
๑๕.๒๐ น.

              ผลสรุปจากการร่วมรับฟังข้อมูลจากตัวแทนหน่วยงานต่างๆที่ชัดเจนประการหนึ่ง ของการดำเนินงานโครงการจอมป่าระยะเวลาสองปีแรกในพื้นที่ที่ตัวแทนของแต่ละพื้นที่ให้ข้อมูลในที่ประชุมนี้ คือความล้มเหลวที่ไม่สามารถขับเคลื่อนแนวคิดวิธีการดำเนินงานไปสู่เป้าหมายของโครงการ ด้วยติดขัดอุปสรรคปัญหาในทางปฏิบัติมากมายทั้งในส่วนการปฏิบัติงานในแต่ละพื้นที่ ซึ่งขาดความสนับสนุนจากโครงการและหัวหน้าหน่วยงานปฏิบัติที่ต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ และนโยบายส่วนราชการที่ชัดเจนที่เอื้อประโยชน์ในการดำเนินการผลักดันขับเคลื่อนความพยายามและการปฏิบัติไปสู่เป้าหมาย ฯลฯ ดังที่ตัวแทนของแต่ละพื้นที่ได้นำมาถ่ายทอดในที่ประชุมนี้ จะมีเพียงพื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติเอราวัณเท่านั้น ที่ประสบความก้าวหน้าสามารถผ่านพ้นอุปสรรคปัญหาดังกล่าวขับเคลื่อนแนวคิดของโครงการสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมชัดเจนได้ ซึ่งส่วนสำคัญของความสำเร็จนี้มีส่วนสำคัญอย่างมากจากการดำเนินงานอย่างทุ่มเทเสียสละต่อเนื่องของเจ้าหน้าที่ ข้าราชการอุทยานแห่งชาติเอราวัณ ทั้งในอดีตที่ผ่านมาและตลอดระยะเวลาสองปีที่ดำเนินโครงการ นอกเหนือจากความร่วมมืออันแข็งแกร่งของราษฎรในพื้นที่ ซึ่งเกิดจากการร่วมมือในการแก้ไขปัญหาที่ขัดแย้งระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับราษฎรในอดีตอย่างจริงใจ ที่เป็นปัญหาสำคัญพื้นฐานในทุกพื้นที่ของโครงการนำร่องภายใต้โครงการจอมป่า

              หลังเสร็จสิ้นการประชุมแล้ว พบคณะครูนำกลุ่มนักศึกษาโรงเรียนแห่งหนึ่ง กำลังบรรยายการสอนอยู่ที่หน้าอาคารประชุม ดูเป็นบรรยากาศการเรียนการสอนนอกห้องเรียนในธรรมชาติที่น่าอิจฉาสำหรับเด็กนักเรียนในเมืองที่ห่างไกลธรรมชาติที่นานๆครั้งถึงจะได้มีโอกาสมาสัมผัสธรรมชาติและเรียนรู้นอกห้องเรียนเช่นนี้

                 ก่อนข้ามห้วยเล็กๆเดินทางกลับออกจากอุทยานแห่งชาติเอราวัณ พบป้ายสื่อความหมายที่ปักอยู่ข้างห้วยเชิญชวนให้มาเที่ยวที่อุทยานแห่งชาติเอราวัณ ซึ่งข้อความบนป้ายเปรียบเปรยออกจะเกินจริงอยู่บ้าง แต่ข้าฯก็ยังเห็นด้วยอย่างยิ่งและอยากจะเชิญชวนให้คนในสังคมมาใช้เวลากับธรรมชาติให้มากขึ้น เพื่อหลีกหนีความเครียดในชีวิตการทำงานประจำวันที่ต้องต่อสู้แข่งขันไปตามกระแสทุนนิยมในโลกยุคโลกาภิวัฒน์ในปัจจุบัน ให้ได้มีโอกาสพักผ่อนร่างกายและจิตใจที่อ่อนล้าท่ามกลางอ้อมกอดของธรรมชาติและขุนเขาที่สงบร่มรื่นนี้ ซึ่งอาจช่วยให้ผู้มาเยือนบางท่านได้พบตัวตนที่แท้จริงที่แอบซ่อนอยู่ในตัวตน และดื่มด่ำกับความสงบสุขในใจที่เคยเพรียกหา เพื่อส่งเสริมเพิ่มพูนกำลังกายใจเมื่อต้องกลับไปสู่สังคมเมืองในป่าคอนกรีตที่ต้องต่อสู้ดิ้นรนมุ่งสู่เป้าหมายของชีวิตที่แตกต่างกันต่อไป

บินนาน / รายงาน

Thai Version Click Here

Support WFCC Projects

Suggest WFCC to your friends

Web design by Centroid's Web Syndicate Service
Warning: The Image on this site are protected by digital watermark technology.
All rights reserved .Reproduction in whole or in part in any form or medium without express written permission of WFCC is prohibited.