 |
|||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||
|
เมื่อวันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๔๙ ที่ผ่านมาชมรมฯได้เดินทางไปร่วมการประชุมกับ กองทุนสัตว์ป่าโลก WWF เรื่องการติดตามตรวจสอบสถานภาพสัตว์ป่าที่จัดขึ้นที่บ้านทิไล่ป้า เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ซึ่งกองทุนสัตว์ป่าโลกได้ดำเนินงานร่วมกับกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรบ้านทิไล่ป้าและบ้านจะแกและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตกมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๕ เดิมกลุ่มอาสาสมัครบ้านจะแกเมื่อเริ่มก่อตั้งใช้ชื่อว่า กรรมการรักษาป่าบ้านจะแก ต่อมาภายหลังกลุ่มอาสาสมัครฯทั้งสองหมู่บ้านได้รับชื่อเป็นทางการจากเขตฯทุ่งใหญ่ว่า "อาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร" แต่การเดินทางในช่วงเริ่มต้นฤดูฝนไปยังหมู่บ้านทิไล่ป้า สถานที่จัดประชุมนั้นกลับไม่ใช่เรื่องง่ายนัก ด้วยเส้นทางจากบ้านสะเนพ่องผ่านไปยังบ้านเกาะสะเดิ่งต้องข้ามห้วยโรคีที่เต็มไปด้วยหินถึงสิบแปดครั้ง ก่อนที่เส้นทางจะเปลี่ยนเป็นลัดเลาะขึ้นเขาเทวดาและเขานกยูงที่สูงชัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อฝนตกลงมาเส้นทางขึ้นเขาที่เป็นร่องลึกผสมหินนั้นจะมีความลื่นมากเป็นพิเศษทีเดียว นี่คงเป็นเหตุผลให้คุณโรเบิร์ต สไตน์แม็ตซ์ หัวหน้าฝ่ายชีววิทยาการอนุรักษ์กองทุนสัตว์ป่าโลก ตัดสินใจนำน้องเต็มและน้องป้อลูกทีมเดินเท้าแบกสัมภาระออกจากบ้านสะเนพ่องตั้งแต่เช้าเพื่อให้ถึงจุดหมายบ้านทิไล่ป้าที่อยู่ห่างออกไปเกือบห้าสิบกิโลเมตรให้ทันก่อนสิ้นแสงตะวัน ด้วยระยะทางห่างไกลและมีอุปสรรคมาก กอปรกับภาวะราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีราคาสูงขึ้นมากในปัจจุบัน ชมรมฯจึงได้จัดส่งยานพาหนะจำนวนหนึ่งคันพร้อมเจ้าหน้าที่จำนวนสองนาย บรรทุกเครื่องอุปโภคบริโภคเวชภัณฑ์ อุปกรณ์เครื่องมือต่างๆรวมทั้งถังบรรจุน้ำดื่มสเเตนเลสขนาด ๙๐๐ ลิตร จำนวนหนึ่งลูก ที่ได้รับบริจาคมาจากร้านค้าวัสดุก่อสร้างไหลฮงฮวดในจังหวัดนครปฐม เพื่อติดตั้งกักเก็บน้ำฝนไว้ให้เจ้าหน้าที่ฯได้ดื่มกินที่สถานีวิทยุสื่อสารแม่ข่ายทุ่งใหญ่ "เขาพระฤๅษี" มาพร้อมกับภารกิจการร่วมประชุมครั้งนี้ด้วยเพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย ช่างเก่ง เจ้าหน้าที่ชมรมฯเดินทางมาจากจังหวัดชลบุรีถึงสำนักงานชมรมฯที่จังหวัดนครปฐมบ่ายวันที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๔๙ หลังจากที่ขนถ่ายสัมภาระทั้งหมดขึ้นรถและมัดยึดอย่างแน่นหนาดีแล้ว จึงเริ่มออกเดินทางเมื่อเวลาหลังตีสอง ถึงหน่วยพิทักษ์ป่าสะเนพ่องเวลาแปดโมงเช้า หลังจากแวะเยี่ยมสนับสนุนเจ้าหน้าที่หน่วยฯและมอบเครื่องบริโภคและเวชภัณฑ์ แล้วออกเดินทางต่อถึงหน่วยพิทักษ์ป่าเกาะสะเดิ่งเมื่อเวลาเที่ยงเศษ ระหว่างทางที่สามแยกบ้านสามหลังพบนายทูล สุวรรณ์ หัวหน้าหน่วยฯทิไล่ป้า ที่เดินทางมาร่วมการประชุมครั้งนี้ด้วยควบมอเตอร์ไซค์ตามหลังมา หลังกินมื้อเที่ยงแล้ว มอบเครื่องบริโภคและเวชภัณฑ์แก่เจ้าหน้าที่หน่วยฯเกาะสะเดิ่งแล้ว แล้วออกเดินทางต่อร่วมกับนายทูล ท้องฟ้าเริ่มมืดครึ้ม ในไม่ช้าก่อนถึงช่องกะเตาะฝนก็ตกลงมาจนได้ ทำให้ช่างเก่งผู้ทำหน้าที่ควบคุมรถซึ่งพึ่งจะเดินทางมายังเส้นทางนี้เป็นครั้งแรก และยังไม่คุ้นเคยกับฝนและเส้นทางในเขตฯทุ่งใหญ่นัก ต้องใช้ความระมัดระวังอย่างมากในการควบคุมรถผ่านอุปสรรคไปยังจุดหมาย อีกทั้งยังต้องคอยระแวดระวังเจ้าถิ่นเวลาลงจากรถที่อาจโผล่มาทักทายจากข้างทางที่พึ่งทิ้งร่องรอยไว้ก่อนเรามาถึงไม่นาน
เมื่อมาถึงช่องกะเตาะซึ่งเป็นลำห้วยเล็กๆอยู่ระหว่างทางที่ผู้เดินทางมักหยุดพักเอาแรงก่อนขึ้นเขาเทวดาเมื่อเวลาบ่ายสองโมงเศษ คณะเจ้าหน้าที่ชมรมฯก็ทันกับคณะของคุณโรเบิร์ต ที่เดินเท้าฝ่าสายฝนมาจำนวน ๕ คน จึงได้หยุดสนทนากันสั้นๆแล้วขนย้ายเป้สัมภาระของคณะคุณโรเบิร์ตลงในถังสเต็นเลสหลังรถ แล้วออกเดินทางต่อโดยคณะคุณโรเบิร์ตเดินเท้าออกล่วงหน้าไปก่อน ขณะที่ช่างเก่งค่อยๆควบคุมรถขึ้นเขาลูกแล้วลูกเล่าด้วยความยากลำบาก แต่โชคดีที่ได้นายทูลร่วมเดินทางด้วย จึงได้อาศัยช่วยกันทั้งดุนทั้งเข็นรถมอเตอร์ไซค์และรถชมรมฯจึงผ่านพ้นอุปสรรคเส้นทางมาถึงบ้านทิไล่ป้า เมื่อเวลาหกโมงเย็นเมื่อจวนเจียนจะสิ้นแสงตะวันก่อนคณะคุณโรเบิร์ตซึ่งเดินเท้ามาเพียงครึ่งชั่วโมง
หลังมื้อเช้าแล้ว คณะเจ้าหน้าที่ชมรมฯและเจ้าหน้าที่หน่วยฯทิไล่ป้าออกเดินเท้าเข้าหมู่บ้านไปยังศาลาประชาคมบ้านทิไล่ป้าเพื่อร่วมการประชุม มีชาวบ้านทิไล่ป้า บ้านจะแก บ้านกองม่องทะ บ้านเกาะสะเดิ่ง เจ้าหน้าที่ตัวแทนจากมูลนิธิสืบนาคะเสถียรและครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านทิไล่ป้า เจ้าหน้าที่หน่วยฯจะแกและทิไล่ป้าเข้าร่วมการประชุมด้วยรวม ๕๒ คน คุณโรเบิร์ต คุณป้อ และคุณเติม กำลังสาละวนช่วยกันติดแผนภูมิที่ผนังศาลาประชาคมเพื่อเตรียมการประชุม และเมื่อได้เวลาแล้ว "หม่องเป" ผู้อาวุโสสูงสุดของบ้านทิไล่ป้า กล่าวเปิดการประชุมเป็นภาษาท้องถิ่นที่ข้าฯฟังไม่เข้าใจ แต่เดาเอาว่าคงกล่าวต้อนรับผู้มาร่วมการประชุมครั้งนี้ แล้วคณโรเบิร์ต สไตน์แม็ตซ์ จึงดำเนินการประชุมต่อ โดยความตอนหนึ่งว่า
"..การประชุมครั้งนี้จะทำการประเมินผลการติดตามสถานภาพสัตว์ป่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ซึ่งดำเนินการโดยกองทุนสัตว์ป่าโลก ที่กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯบ้านทิไล่ป้าและบ้านจะแกได้ดำเนินการเก็บข้อมูลร่วมกับเจ้าหน้าที่เขตฯทุ่งใหญ่ตลอดสามปีที่ผ่านมา เพื่อให้ทราบถึงสถานภาพสัตว์ป่าเป้าหมายว่าเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างไร..ฯลฯ.."
แล้วคุณโรเบิร์ตให้กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯผู้เข้าร่วมประชุมช่วยกันนำข้อมูลร่องรอยการพบสัตว์ป่าทั้ง ๑๐ ชนิด คือ ช้าง เสือโคร่ง เสือดาว หมี กระทิง หมูป่า เก้ง กวาง สมเสร็จ และหมาใน ที่ได้จากการเดินเท้าสำรวจตลอดสามปีบันทึกลงในแบบฟอร์มสรุป แล้วให้ตัวแทนแต่ละกลุ่มผลัดกันบรรยายสรุปผลที่ได้จากการนำเข้าข้อมูลแก่ที่ประชุม (รายละเอียดคลิกดูแผนภูมิด้านล่าง) ในแบบฟอร์มบันทึกข้อมูลที่กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯใช้บันทึกเก็บข้อมูลร่องรอยการพบสัตว์ป่านั้น มีช่องให้บันทึกวันที่ พิกัด สภาพป่า ร่องรอยและชนิดสัตว์ป่าที่พบ ฯลฯ ซึ่งกลุ่มอาสาสมัครจะต้องเดินสำรวจไปตามเส้นสำรวจในแต่ละพื้นที่ที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้า และจดบันทึกข้อมูลลงในแบบฟอร์ม หากพบรอยเท้าสัตว์ก็จะบันทึกเฉพาะรอยเท้าที่ชัดเจนพร้อมทั้งวัดขนาดจดบันทึกรายละเอียดต่างๆ และในการดำเนินการทุกครั้งคุณโรเบิร์ต คุณป้อ และคุณเติม เจ้าหน้าที่ของกองทุนสัตว์ป่าโลกผู้มีความรู้ประสบการณ์จะร่วมเดินเท้าสำรวจด้วยทุกครั้ง เพื่อตรวจสอบการดำเนินงานและให้คำแนะนำ
เมื่อเสร็จสิ้นการประชุมในช่วงเช้าแล้ว ผู้เข้าร่วมการประชุมจึงกินมื้อเที่ยงที่คณะคุณโรเบิร์ตจัดเตรียมไว้ร่วมกัน และก่อนเริ่มการประชุมต่อในภาคบ่าย ฝนก็เริ่มตกลงมาอีกครั้งเช่นเดียวกับวันก่อนๆที่มักจะมีฝนตกช่วงบ่าย จนเมื่อเสียงฝนที่กระทบหลังคาสังกะสีเริ่มซาลง การประชุมจึงเริ่มดำเนินการต่อ การประชุมภาคบ่ายเป็นการรับฟังความเห็นและข้อเสนอแนะของผู้เข้าร่วมประชุม มีการแสดงความคิดเห็นอย่างกว้างขวางของผู้เข้าร่วมการประชุมจากตัวแทนหมู่บ้านต่างๆ รวมทั้งบ้านกองม่องทะที่เข้าร่วมสังเกตการณ์ในการประชุมครั้งนี้ เพื่อเตรียมจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯบ้านกองม่องทะด้วย สรุปความเห็นของผู้เข้าร่วมประชุมได้ว่า ควรขยายพื้นที่การทำงานของโครงการออกไปอีก และประชาสัมพันธ์การดำเนินงานของโครงการให้ชาวบ้านข้างเคียงเช่นบ้านแม่จันทะ ตะละคล่อง ซ่งแป๊ะ และเกริงบ่อ ที่อยู่ทางด้านตะวันออกได้รับทราบถึงประโยชน์และร่วมกลุ่มอนุรักษ์ด้วย เพื่อลดปัญหาการลักลอบล่าสัตว์ป่าในเขตฯทุ่งใหญ่ด้านตะวันตก รวมทั้งบ้านลิเจีย บ้านตะเคียนทอง บ้านพุเย โดยเฉพาะบ้านพุจือที่ยังเป็นช่องทางผ่านของคนนอกที่เข้ามาล่าสัตว์ป่าในเขตฯทุ่งใหญ่ เพื่อแสวงหาความร่วมมือในการช่วยกันดูแลป้องกันการลักลอบล่าสัตว์ป่าขาย
ปัญหาในการดำเนินงานของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์ป่าทุ่งใหญ่ที่นายโส่ยลาจิตัวแทนกลุ่มอาสาสมัครฯบ้านจะแกนำเสนอประเด็นหนึ่งคือความขาดแคลนเครื่องวิทยุสื่อสาร ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญจำเป็นแก่กลุ่มอาสาสมัครเมื่อเวลาออกปฏิบัติงานในพื้นที่ป่าเขาซึ่งจะช่วยเพิ่มความมั่นใจแก่ผู้ปฏิบัติงานเป็นอย่างมาก ต่อกรณีนี้ตัวแทนเจ้าหน้าที่ชมรมฯที่ร่วมการประชุมได้หารือเสนอคุณโรเบิร์ตว่า ชมรมฯจะจัดส่งเครื่องวิทยุสื่อสารไปยังหน่วยฯทิไล่ป้าและจะแกเพิ่มเติมอีกหน่วยฯละสองเครื่อง เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาและสนับสนุนการดำเนินงานของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร อีกทั้งจะช่วยสนับสนุนอุปกรณ์เครื่องมือจำเป็นภาคสนามแก่กลุ่มอาสาสมัครฯด้วย นอกเหนือจากการให้ความสนับสนุนงบประมาณในการจัดซื้อเครื่องแบบแก่กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าสองกลุ่ม ดังเช่นเมื่อปี ๒๕๔๖ ที่ชมรมฯได้ร่วมสนับสนุนกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าบ้านจะแก เมื่อครั้งพึ่งเริ่มต้นก่อตั้งเมื่อปี ๒๕๔๕ ซึ่งชมรมฯจะได้ประสานงานกับกองทุนสัตว์ป่าโลกผ่านทางคุณโรเบิร์ตต่อไป ก่อนปิดการประชุมคุณโรเบิร์ต ได้บรรยายเพิ่มเติมเรื่องการดำเนินงานของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่า ในอุทยานแห่งชาติและป่าอนุรักษ์ในหลายประเทศในทวีปต่างๆทั่วโลก ที่มีแนวคิดและเทคนิคในการดำเนินงานต่างกันออกไป เพื่อเสริมสร้างกำลังใจขยายทรรศนะและวิสัยทัศน์ในการดำเนินงานของกลุ่มอาสาสมัครฯบ้านทิไล่ป้าและบ้านจะแก ซึ่งได้เสริมสร้างความเข้าใจแบบสากลแก่กลุ่มอาสาสมัครเป็นอย่างมาก และยังได้กล่าวย้ำเน้นถึงความสำคัญในการปฏิบัติหน้าที่ของกลุ่มอาสาสมัครฯว่า ได้มีส่วนช่วยดูแลปกป้องพื้นที่ป่าที่มีความสำคัญระดับโลก ซึ่งการดำเนินการลักษณะนี้ค่อนข้างเป็นรูปแบบใหม่ในประเทศไทย ซึ่งยังความภาคภูมิใจแก่กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าเป็นอย่างยิ่ง นอกจากประโยชน์ข้อมูลทางวิชาการที่ได้จากโครงการที่กองทุนสัตว์ป่าโลก โดยคุณโรเบิร์ต สไตน์เม็ตช์และคณะได้ดำเนินงานร่วมกับราษฎรหมู่บ้านทิไล่ป้า-บ้านจะแกและเจ้าหน้าที่เขตฯทุ่งใหญ่ ทำให้ทราบถึงสถานภาพสัตว์ป่าเบื้องต้นในพื้นที่ของโครงการในเขตฯทุ่งใหญ่ด้านตะวันตกแล้ว การมีส่วนร่วมของราษฎรทั้งสองหมู่บ้านได้นำไปสู่ความเข้าใจพื้นฐานในการอนุรักษ์ ซึ่งอาจขยายผลไปสู่ราษฎรหมู่บ้านอื่นๆเช่นบ้านกองม่องทะ บ้านเกาะสะเดิ่ง บ้านสะเนพ่อง บ้านไล่โว่ และหมู่บ้านอื่นๆต่อไปในอนาคต ดังเช่นที่จะมีการจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครฯบ้านกองม่องทะในเดือนกรกฎาคมนี้ ซึ่งจะเป็นประโยชน์และมีส่วนช่วยส่งเสริมความรู้ความเข้าใจเรื่องการอนุรักษ์แก่ราษฎรที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เขตฯทุ่งใหญ่ และนำไปสู่ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์อย่างยั่งยืนในอนาคต
ความมุ่งมั่นทุ่มเทในการปฏิบัติหน้าที่ตลอดสามปีที่ผ่านมาของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร บ้านทิไล่ป้าและบ้านจะแก ที่ต้องดำเนินงานท่ามกลางความขัดสนและขาดแคลนอุปกรณ์เครื่องมือทันสมัยที่จำเป็นนี้ นับเป็นพัฒนาการทางสังคมที่น่าชื่นชมและสนับสนุนเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะลุงหม่องเป ผู้อาวุโสแห่งบ้านทิไล่ป้า ที่เป็นผู้นำความคิดและเป็นที่ยอมรับของลูกบ้านทิไล่ป้าและโส่ยลาจิชายหนุ่มผู้เต็มไปด้วยความมุ่งมั่นแห่งบ้านจะแก ที่เห็นประโยชน์ของการอนุรักษ์ผืนป่าที่ตนและลูกบ้านอยู่อาศัย รูปแบบพัฒนาการของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯนี้ อาจเป็นแบบอย่างให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทัศนคติความคิดทางสังคมต่อความสำคัญในการอนุรักษ์ธรรมชาติและสัตว์ป่าในหมู่เพื่อนบ้านและหมู่บ้านใกล้เคียง และนำไปสู่การมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืนต่อไป แต่อย่างไรก็ตามอุดมการณ์อนุรักษ์ที่เหนียวแน่นมั่นคงของสมาชิกกลุ่มฯแต่ละท่านก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะหากมีสมาชิกกลุ่มฯท่านหนึ่งท่านใดหันหลังให้กับอุดมการณ์อนุรักษ์แล้ว ย่อมจะส่งผลเสียหายใหญ่หลวงต่อการดำเนินงานของกลุ่มฯและชีวิตสัตว์ป่าของทุ่งใหญ่เช่นกัน ดังที่ชมรมฯได้ให้คำแนะนำกับผู้ใหญ่บ้านจะแก-ไทโรซ่า เมื่อครั้งก่อตั้งกลุ่มฯครั้งแรกเมื่อหลายปีก่อนหน้านี้ ข้อคิดเห็นที่สรุปได้จากการประชุมนี้ประการหนึ่งคือการประชาสัมพันธ์การดำเนินงานของกลุ่มอนุรักษ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรให้เป็นที่รับทราบแพร่หลายแก่สังคม เพื่อวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ให้กว้างขวางยิ่งขึ้น ซึ่งกองทุนสัตว์ป่าโลกจะได้ดำเนินการผลิตแผ่นพับ โปสเตอร์ และตีพิมพ์บทความในเว็บไซท์ของกองทุนสัตว์ป่าโลก เช่นเดียวกับชมรมอนุรักษ์ป่าตะวันตก จะได้มีส่วนสนับสนุนในการติดตามการดำเนินกิจกรรมของกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์สัตว์ป่าฯนี้ และรายงานความคืบหน้าของกิจกรรมอย่างต่อเนื่องผ่านช่องทางเว็บไซท์ของชมรมฯเช่นกัน เพื่อไม่ให้ความทุ่มเทพยายามอุดมการณ์แห่งการอนุรักษ์ และสิ่งดีๆที่เกิดขึ้นแล้วในหมู่บ้านเล็กๆที่แสนห่างไกลจากความเจริญของสังคมเมือง ในผืนผืนป่ามรดกโลกของเรานี้ต้องถูกเก็บบันทึกไว้เพียงความทรงจำและเล่าขานสู่กันฟังในหมู่ชนในป่า หรือเพียงแต่เก็บไว้ในอัลบั้มภาพถ่ายที่สีสันและเรื่องราวของการต่อสู้ของอาสาสมัครผู้อนุรักษ์แห่งผืนป่านี้จะจืดจางลางเลือนไปตามกาลเวลา.. บินนาน / รายงาน
ภาพแผนภูมิการสำรวจติดตามสถานภาพสัตว์ป่า
กิจกรรมในอดีตทศวรรษที่ผ่านมา
|
|||||||||||||||||
|
English
Version Click Here |
|||||||||||||||||
|
คำถามเกี่ยวกับชมรมฯที่ท่านสงสัย
แก้ไขครั้งสุดท้ายเมื่อ
|
|||||||||||||||||
